Vraag & Antwoord

Vraag & antwoord

Algemeen

Onvruchtbaarheid is het uitblijven van een zwangerschap ondanks onbeschermde gemeenschap.

Bron: Landelijke netwerkrichtlijn subfertiliteit

Subfertiliteit is het gedurende meer dan 12 maanden uitblijven van een zwangerschap ondanks onbeschermde gemeenschap.

Bron: Landelijke netwerkrichtlijn subfertiliteit

Ongeveer een op de zes paren krijgt met subfertiliteit te maken

Bron: NHG standaard subfertiliteit 2010; Evers JL. Female subfertility. Lancet 2002;360:151-159.

Vrouwen waren in 2024 gemiddeld 30,4 jaar bij de geboorte van hun eerste kind. Dat is iets gestegen, in 2023 was dat 30,3 jaar.

 

    • Bron: CBS ‘Moeder iets ouder bij geboorte eerste kind’ 7-5-2025

Mannen waren in 2024 gemiddeld 32,9 jaar bij de geboorte van hun eerste kind. Ze zijn dus gemiddeld 2,5 jaar ouder dan vrouwen als ze hun eerste kind krijgen.

    • Bron: CBS, 2024

Er zijn meerdere redenen waarom vrouwen het moederschap steeds verder uitstellen. Een daarvan is het stijgende opleidingsniveau van jonge vrouwen. Studenten combineren het volgen van onderwijs vaak niet met het moederschap. Maar ook na hun opleiding willen vrouwen vaak eerst nog werkervaring opdoen en aan een carrière werken voordat ze aan kinderen beginnen. Daarnaast is er een trend onder jongvolwassenen naar minder vastigheid, ook in partnerrelaties. Twintigers gaan tegenwoordig later samenwonen dan rond de eeuwwisseling. Daarnaast neemt de flexibilisering op de arbeidsmarkt nog toe, dat wil zeggen dat er minder vaste contracten worden uitgegeven. De (financiële) onzekerheid die een flexibel contract met zich meebrengt vormt mogelijk een drempel om aan kinderen te beginnen. Vooral hoogopgeleide vrouwen met een flexibel contract hebben een kleinere kans om de stap naar het moederschap te maken. Ook speelt de situatie op de woningmarkt mogelijk een rol. Tot slot speelt te weinig of onjuiste kennis over vruchtbaarheid een rol.

Bron: Statistische trends: vruchtbaarheid aan het begin van de 21e eeuw. CBS. Saskia te Riele en Suzanne Loozen. December 2017 

  • De gevolgen van het uitstellen van een kinderwens zijn:
  • Meer vruchtbaarheidsproblemen en daarom meer medische interventies en meer vruchtbaarheidsbehandelingen
  • Lagere gezondheidsuitkomst van moeder, foetus en kind
  • Meer kans op geboortedefecten na een IVF- (in vitro fertilisatie) of ICSI (intracytoplasmatische sperma-injectie) behandeling of wel reageerbuisbevruchting
  • Minder kinderen dan gewenst
  • Meer permanente kinderloosheid
  • Spijt van het uitstellen van de kinderwens
  • Meer problemen in de zwangerschap en interventies door de hogere leeftijd van de vrouw tijdens de zwangerschap en de bevalling.

Bronnen:  

  1. ESHRE Capri Workshop Group. Fertility and ageing. Hum Reprod 2005: 11: 261-76 

  1. deGraaff AA, Land JA, Kessels AGH, Evers JLH. Demographic age shift toward later conception results in an increased age in the subfertile population and an increased demand for medical care. Fertil Steril 2011, 95.61-3 

  1. Human Fertilization and Embryo Authority. Guide to infertility and directory clinics 2005/06. Available at: http://www.hfea.gov.uk/Forpatients/yourguidetofertility. Accessed October 1, 2011. 

  1. Leridon H. Can assisted reproduction technology compensate for the natural decline in fertility with age? A model assessment. Hum Reprod 2004: 19:1548-53. 

  1. Utting D, Bewley S. Family planning and age-related reproductive risk. Obstetrician Gynaecologist 2011; 13-35-41. 

  1. Alonzo A. Long term-health consequences of delayed childbirth: NHANNES III. Women Health Iss 2002: 12:37-45 

  1. Cooke L, Nelson SM. Reproductive ageing and fertility in an ageing population. Obstetrician Gynaecologist 2011;13:161-8. 

  1. Fretts RC. Maternal age and fetal loss: older women have increased risk of unexplained fetal deaths. BMJ 2001;322:430. 

  1. Statistics Canada. Study: health and development of children of older first time mothers. The Daily, 2008. Available at: http://www.statcan.gc.ca/dailyquotidien/080924/dq080924a-eng.htm. Accessed October 1, 2011.  

  1. Hansen M, Bower C, Milne E, de Klerk N, Kurinczuk JJ. Assisted reproductive techonologies and the risk of birth defects – a systematic review. Hum Reprod 2005:20:328-38. 

  1. Maheshwari A, Porter M, Shetty A, Bhattacharya S. Women’s awareness and preceptions of delay in childbearing. Fertil Steril 2008:90:1036-42.  

  1. Berrington A. Perpetual postponers? Women’s, men’s and couple’s fertility intentions and subsequent fertility behaviour. Popul Trends 2004:117:9-19 

  1. Stphen EH, Chandra A. Updated projections of infertility in the United States: 1995-2015. Fertil Steril 1998;70:30-4. 

  1. The Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Aging and infertility in women. Fertil Steril 2006:86:5248-52. 

  1. Benzies K, Tough S, Tofflemire K, Frick C, Faber A, Newburn-Cook C. Factors influencing women’s decisions about timing of motherhood. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs 2006;35:625-33. 

  1. Friese C, Beckder G, Nachtigal R. Rethinking the biological clock: eleventh hour moms, miracle moms and meanings of age-related infertility. Soc Sci Med 2006;63:1550-60. 

 Ja, dit is duidelijk te zien in onderstaande grafiek.

Wanneer de mannelijke partner ouder is dan 40, duurt het langer om zwanger te worden en is de kans op een miskraam groter. bron: IRHEC poster

Leeftijd is één van de belangrijkste bepalende factoren van vruchtbaarheid, vooral bij vrouwen. Meisjes worden geboren met ongeveer 2 miljoen eicellen en er worden gedurende haar leven geen nieuwe eicellen aan gemaakt. Tijdens de vruchtbare levensfase van een vrouw komen eerst de eicellen van beste kwaliteit vrij tijdens de eisprong. Op latere leeftijd zijn ook de eicellen ouder en van minder goede kwaliteit. Hierdoor is het moeilijker om zwanger te worden op oudere leeftijd en is er een hoger risico op een miskraam of een kindje met chromosomale aandoeningen.
Rond de leeftijd van 37 jaar is 90% van de oorspronkelijke eicellen al afgestorven en rond 5 à 10 jaar voor de overgang is het aantal eicellen bijna volledig uitgeput.

Bron:Textbook of obstetrics and gynaecology: a life course aproach. Prof. Dr. Eric AP Steegers, Prof. Dr. Bart C.J.M. Fauser, Prof. Dr. Carina G.J.M. Hilders, Prof. Dr. Vincent W.V. Jaddoe, Prof. Dr. Leon F.A.G. Massuger, Prof. Dr. Joris A.M. van der Post, Dr. Sam Schoenmakers. Bohn Stafleu van Loghu, 2024 

De kans op zwangerschap is bij een vrouw die 30 jaar is ongeveer 25% per maand. Dit daalt tot 5% kans per maand bij een vrouw die 40 jaar is.

Bron: Reproductive ageing: guidelines for first line physicians for investigation of infertility problems. Canadian fertility and andrology society:2004

De meest gunstigste leeftijd van de vrouw waarop ze zou kunnen starten om een zwangerschap na te streven hangt af van het belang wat ze hecht aan de gewenste familie grootte. Onderstaande tabel laat de leeftijd zien waarop een vrouw actief zou kunnen proberen om zwanger te worden om haar beoogde aantal kinderen te krijgen later. Er is een onderscheid gemaakt tussen de wens voor 1 kind, 2 kinderen of 3 kinderen. Daarnaast is er een onderscheid gemaakt tussen mensen die wel of niet openstaan voor een IVF-behandeling. Ten slotte staan er percentages; 90% staat voor vrouwen of koppels die het erg belangrijk vinden om hun beoogde gezin te stichten, 75% staat voor vrouwen of koppels die het belangrijk vinden maar die hun kinderwens niet ten koste van alles willen laten gaan en 50% staat voor vrouwen of koppels die graag kinderen willen maar die een leven zonder kinderen ook fijn zouden vinden.

Een voorbeeld: Als een vrouw heel graag 2 kinderen zou willen krijgen en ze staat niet open voor een IVF-behandeling dan is de meest optimale leeftijd om op haar 27ste te starten met het nastreven van haar kinderwens.

Bron: Habbema JDF, Eijkemans MJC, Leridon H, te Velde ER. Realizing a desired family size: when should couples start? Human Reproduction, Vol 30, No 9 pp. 2215 – 2221.

ZwangerWijzer kan je helpen bij de voorbereiding van jouw zwangerschap. Vul de vragenlijst in en bekijk in ongeveer 15 minuten of er risico’s zijn voor jezelf of je baby. Je krijgt dan direct informatie en advies. Aan het einde krijg je een overzicht van alle antwoorden. Kijk op: www.zwangerwijzer.nl 

Heb je een regelmatige cyclus en probeer je / proberen jullie al een jaar lang om zwanger te worden? Neem contact op met je huisarts. Er kunnen soms al wat onderzoeken worden ingezet om te kijken of er een reden gevonden kan worden waarom het je niet lukt om zwanger te worden. Eventueel word je al verwezen naar het ziekenhuis voor verder onderzoek door de fertiliteitsarts of gynaecoloog.

Mocht je in de toekomst kinderen wensen, dan zijn dit 9 zaken om te onthouden.

Als een vrouw 35 jaar of ouder is neemt de kans op problemen tijdens de zwangerschap toe. Er is meer kans op een kindje met chromosoomafwijkingen zoals het syndroom van Down, hoge bloeddruk, zwangerschapsvergiftiging, zwangerschapsdiabetes, en complicaties tijdens de bevalling. Vanaf 40 jaar neemt de kans op een stilgeboren kindje toe.

Bron: Pregnancy at age 35 years or older. Obstetric care consensus was developed jointly by the American College of Obstetricians and Gynecologists’ Comittee on clinical consensus. Number 11, August 2022

SOA's

Ja, SOA’s kunnen een oorzaak zijn van vruchtbaarheidsproblemen. Het gaat dan voornamelijk om chlamydia en gonorroe. Zoals de term aangeeft, kan je een SOA krijgen door vaginale, orale of anale seks met een geïnfecteerd persoon.

Bron: richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen, NVOG 2018  

Chlamydia en gonorroe zijn SOA’s die invloed kunnen hebben op de vruchtbaarheid. Als een SOA infectie opstijgt bij een vrouw kan dat leiden tot een ontsteking in het kleine bekken waarbij er verklevingen kunnen ontstaan in de eileiders. Dit heeft als gevolg dat de eicellen en zaadcellen elkaar niet kunnen vinden en er geen bevruchting kan optreden wat weer kan leiden tot onvruchtbaarheid. Zo’n infectie gaat gepaard met buikpijn en koorts waarvoor soms opname in het ziekenhuis noodzakelijk is

Bron: richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen, NVOG 2018

Als een SOA infectie opstijgt bij de man kan dat een ontsteking van de zaadleiders of bijballen veroorzaken. Door verlittekening en vernauwing kan dit soms leiden tot onvruchtbaarheid.

Bron: richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen, NVOG 2018

Vruchtbaarheidsbehandelingen

Afhankelijk van de reden waarom je niet zwanger kan worden zijn er verschillende behandelingen mogelijk. Als een vrouw geen eisprong uit zichzelf krijgt dan kan deze worden opgewekt met hormoontabletten of injecties. In sommige gevallen is het zinvol om eerst nog thuis proberen zwanger te worden voordat er over wordt gegaan op een vruchtbaarheidsbehandeling, bijvoorbeeld als er geen reden gevonden kan worden voor het uitblijven van een zwangerschap. We noemen dat afwachtend beleid. Indien na een periode van afwachten het wederom niet is gelukt om zwanger te worden dan kan er worden overgegaan op een IUI – behandeling (intra-uteriene inseminatie) waarbij de inseminatie getimed wordt en het sperma wordt bewerkt voordat het in de baarmoeder wordt achter gelaten. Eventueel kan er worden overgegaan op een IVF – of ICSI behandeling waarbij de bevruchting optreedt buiten het lichaam (in het laboratorium).

Bron: Landelijke netwerkrichtlijn subfertiliteit

Als een vrouw geen eisprong uit zichzelf krijgt dan kan de eisprong soms worden opgewekt; ofwel ovulatie-inductie. Dit kan gedaan worden door middel van hormoontabletten of injecties.

IUI staat voor intra-uteriene inseminatie. Dit wil zeggen dat het sperma wordt bewerkt voordat het in de baarmoeder wordt achtergelaten. Dit kan plaatsvinden in de eigen cyclus (IUI – natuurlijke cyclus) waarbij de inseminatie getimed wordt. Of in een hormoon ondersteunde cyclus (IUI – MOH) waarbij er door middel van hormonen, tabletten of injecties, wordt geprobeerd om meerdere eiblaasjes te laten ontwikkelen.

IVF staat voor in-vitro fertilisatie wat wil zeggen dat de bevruchting van een eicel buiten het lichaam plaatsvindt, in een glazen schaaltje. Door middel van hormooninjecties wordt er geprobeerd om meerdere eiblaasjes en dus meerdere eicellen te laten ontwikkelen. Indien de eiblaasjes groot genoeg zijn zullen bij een eicelpunctie de blaasjes worden aangeprikt om zo de eicellen te oogsten. In het laboratorium worden de zaadcellen dan bij de eicellen in het schaaltje geplaatst. De zaadcellen moeten nog zelf de bevruchting tot stand brengen, dat wordt dan een embryo. Deze kan een aantal dagen later worden teruggeplaatst in de baarmoeder.

ICSI staat voor Intra Cytoplasmatische Spermatozoöninjectie. Voor de vrouw is de behandeling hetzelfde als bij een IVF – behandeling alleen in het laboratorium gebeurt er iets anders. Bij een ICSI – behandeling wordt via een hele dunne naald een zaadcel in een eicel geplaatst.

Helaas niet. Per terugplaatsing van een (ingevroren) embryo is de kans op zwangerschap ongeveer 20-30 %. Hierbij speelt de leeftijd van de vrouw ook een grote rol want bij een vrouw rond de 40 jaar ligt de kans op zwangerschap na een embryo terugplaatsing rond de 5-10%. Bron: IRHEC poster: Wil je in de toekomst kinderen?

Eicellen invriezen

Om de kans op het krijgen van kinderen in de toekomst te vergroten kan het een mogelijkheid zijn voor een vrouw om haar eicellen in te vriezen. Want hoe hoger de leeftijd van de vrouw, hoe kleiner de voorraad aan resterende eicellen.

Door middel van hormooninjecties wordt er geprobeerd om meerdere eiblaasjes en dus meerdere eicellen te laten ontwikkelen. Indien de eiblaasjes groot genoeg zijn zullen bij een eicelpunctie de blaasjes worden aangeprikt om zo de eicellen te oogsten. In het laboratorium wordt er gekeken hoeveel eicellen er zijn gevonden en of deze rijp zijn, de rijpe eicellen kunnen worden ingevroren.

Het invriezen van eicellen op sociale indicatie, dus zonder medische reden, wordt helaas niet vergoed door de verzekering. Per behandeling gaat het om ongeveer 4000 euro die een vrouw dus zelf moet betalen.

Meestal zijn er meerdere behandelingen nodig om de kans op een kind in de toekomst te kunnen vergroten. Hoe ouder een vrouw is tijdens het invriezen van haar eicellen, hoe meer eicellen er nodig zijn, omdat de kwaliteit van de eicellen en daarbij de kans op zwangerschap afneemt. Onderstaande tabel laat dat zien:

Bron: Goldman et al., 2017

Het is belangrijk om te beseffen dat het invriezen van eicellen geen garantie geeft op een kind in de toekomst. Hoe jonger de vrouw is en hoe meer eicellen er zijn ingevroren, hoe groter de kans op een succesvolle zwangerschap in de toekomst.
Indien er een actieve kinderwens is in de toekomst wordt er eerst geadviseerd om een jaar thuis een zwangerschap na te streven (indien dit een optie is). Indien het na dit jaar niet lukt om zwanger te worden kan er gebruik worden gemaakt van de ingevroren eicellen. De eicellen zullen dan door middel van een ICSI-behandeling in het laboratorium worden bevrucht, en teruggeplaatst in de baarmoeder. Het is belangrijk om te weten dat niet alle eicellen goed ontdooien, bevruchten of zich innestelen in de baarmoeder.

Recent onderzoek (bron: ter Welle – Butalid, 2024) heeft laten zien dat na 10 jaar een kwart van de vrouwen terugkomt om gebruik te maken van de ingevroren eicellen. Gemiddeld duurde het 3,5 jaar voordat vrouwen terugkwamen na het invriezen. Bij de vrouwen die terugkwamen werd gemiddeld twee keer een terugplaatsing gedaan. Dit leidde bijna bij de helft tot een positieve zwangerschapstest en bij 34,6% werd daadwerkelijk een kindje geboren. Laat je dus goed informeren door een arts als je overweegt om je eicellen in te vriezen.

Problemen in de vroege zwangerschap

Problemen die zich kunnen voordoen in de vroege zwangerschap zijn een miskraam (het verlies van een jonge zwangerschap), herhaalde miskraam (twee of meer miskramen), een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (een zwangerschap die zich nestelt buiten de baarmoederholte) en een mola zwangerschap (een zwangerschap die niet goed aangelegd is).

Ja helaas wel. De kans op een miskraam is bij een vrouw van 30 jaar ongeveer 10%. Deze kans gaat omhoog naar 40% bij een vrouw van 45 jaar.

Bron:Textbook of obstetrics and gynaecology: a life course aproach. Prof. Dr. Eric AP Steegers, Prof. Dr. Bart C.J.M. Fauser, Prof. Dr. Carina G.J.M. Hilders, Prof. Dr. Vincent W.V. Jaddoe, Prof. Dr. Leon F.A.G. Massuger, Prof. Dr. Joris A.M. van der Post, Dr. Sam Schoenmakers. Bohn Stafleu van Loghu, 2024 

 

Risicofactoren voor een buitenbaarmoederlijke zwangerschap zijn met name een eerder doorgemaakte buitenbaarmoederlijke zwangerschap, een operatie aan de eileider of eierstok, chlamydia-infectie of een IVF- behandeling. De (hogere) leeftijd van de vrouw is geen risicofactor. Echter, vrouwen die op latere leeftijd zwanger worden hebben vaker een IVF-behandeling nodig.

Bron: Richtlijn Tubaire Extra Uteriene Graviditeit (EUG) en Zwangerschap met Onbekende Locatie (ZOL), nvog 2025

Heb je een persoonlijke vraag die onbeantwoord blijft?

Je kan ons hier mailen en je vraag stellen, dan proberen wij jouw vraag zo snel en goed mogelijk te beantwoorden

De kans op zwangerschap per maand is bij een vrouw van 30 jaar: 25%

Persoonlijk consult boeken?

Binnenkort zal het mogelijk zijn om een individuele afspraak in te plannen met een fertiliteitsarts, die al je vragen kan beantwoorden over vruchtbaarheid.

Welkom bij de community

Volg onze onderwerpen
op social media.
Volg ons op social media of meld je aan voor de nieuwsbrief
Klik hier voor meer info